Wat veroorzaak aardbevinge?

 Wat veroorzaak aardbevinge?

Achter de vernietigende versjijnsele die de aarde laote bewege

Aardbevinge weure veroerzaak door de opbouw vaan drök dee oontsteit es tektonische plate bótse. Oeteindelek glijde de plate langs mekaar en weurt ‘n enorme wieväölheid energie losgelaote, boedoor seismische golve door de grónd weure gestuurd. ‘t Punt boe de breuk plaotsvindt is dèks ‘n paar kilometer oondergronds; ‘t steit bekind es de focus of hypocentrum. ‘t Punt direk baove op ‘t oppervlak is ‘t epicentrum, boe de meiste sjaoj weurt veroerzaak. Aardbevinge höbbe versjillende kinmerke aafhankelik vaan ‘t soort breuklijn, mer es ze oonder water plaotsvinde, kinne ze enorme golve veroorzake die in staot zien tot enorme verwoesting – dees weure tsunami’s geneump.

Aardbevingsgolve

Wie seismische golve door de aardkors reize

Primaire golf

P-golve reize heen en weer door de koors vaan de aarde, boedoor de grónd in lijn mèt de golf bewege. Ze zien de sjnelste bewegende golve, reize mit ongeveer 6-11km/s (3,7-6,8mi/s), en komme meistal ierst aan mit un plotselinge klop.

Secundaire golve

S-golve bewege umhoeg en oonder, loedrech op de riechting vaan de golf, wat ‘n rollende beweging in de aardekors veroerzaak. Ze zien langzaamer es P-golve, reize mit ongeveer 3,4-7,2 km/s (2,1-4,5 mi/s), en kinne allein door vas materiaal bewege, neet door vloeistof.

Leefdegolve

In tegestèlling tot P- en S-golve bewege oppervlaktegolve allein langs ‘t oppervlak vaan de aarde en zien ze väöl langzaamer. Leefdegolve, geneump nao de Britse seismoloog AEH Love, zien de snelste vaan de twie soorte en sjudde de grónd vaan kant tot kant, loedrech op de richting vaan de golf.

Rayleigh golve

Rayleigh-golve, vernoemd nao de Britse natuurkundige Lord Rayleigh, zien oppervlaktegolve die de grónd elliptische beweging veroorzake. Oppervlaktegolve komme es lètste tiedes ‘n aardbeving, mer veroorzake dèks de meiste sjaoj aon de infrastructuur door de intense sjudde die ze veroorzake.